Terapia

OGÓLNE ZAŁOŻENIA UDZIELANIA POMOCY TERAPEUTYCZNEJ W PROBLEMACH I ZABURZENIACH PSYCHICZNYCH

 

Pomagając w powrocie do zdrowia, powrocie do dobrego samopoczucia i efektywnego funkcjonowania, mam do wyboru różne formy wspierania i terapii, które mogę zaproponować. Najlepsze rezultaty przynosi kompleksowe podejście, dobra komunikacja i ... cierpliwość. Celem jest powrót do satysfakcjonującego funkcjonowania w życiu codziennym, osobistym i zawodowym. Zaczynam jednak od ustalenia diagnozy.

Podejście kompleksowe oznacza ustalenie najważniejszych objawów i kontekstu ich pojawienia się oraz przeanalizowanie możliwie wszystkich czynników, które mogły wpłynąć na powstanie dolegliwości. W przypadku występowania objawów psychicznych takimi czynnikami mogą być nie tylko okoliczności zewnętrzne i personalne trudności emocjonalne. Jako lekarz, biorę pod uwagę stan zdrowia całego organizmu, ponieważ wiele chorób somatycznych daje objawy psychiczne. Z kolei zaburzenia czy trudności psychiczne mogą znacząco wpływać na funkcjonowanie różnych narządów i powodować lub zaostrzać objawy somatyczne."

Jeżeli objawy psychiczne, z którymi się zmagasz, utrudniają Twoje codzienne funkcjonowanie z powodu stopnia ich nasilenia, długotrwałego utrzymywania się lub uciążliwości rodzaju objawów, trzeba rozważyć, jaka jest ich przyczyna. Kolejnym krokiem będzie wybranie najbardziej odpowiedniej dla Ciebie formy pomocy lub terapii.

Przy planowaniu terapii uwzględniam diagnozę, ogólny stan zdrowia, leki przyjmowane z innych powodów, preferencje i opinie pacjenta (w pewnym zakresie) oraz kontekst środowiskowy. Bardzo cenię sobie współpracę z innymi specjalistami, jeśli jest taka  potrzeba.

Zakres możliwości leczenia zaburzeń psychicznych i wybór rodzaju odpowiedniej terapii zależy w dużym stopniu od postawionej diagnozy. W niektórych sytuacjach wystarczy psychoedukacja i/lub odpowiednio dobrana metoda psychoterapii. W innych przypadkach jako podstawowe postępowanie może być wskazana farmakoterapia, ponieważ psychoterapia nie będzie skuteczna. W praktyce okazuje się często, że połączenie kilku form terapii przyniesie najlepsze rezultaty.

Leczenie dolegliwości psychicznych obejmuje leczenie objawowe i leczenie przyczynowe. Leczenie przyczynowe nie zawsze jest możliwe i w pełni  skuteczne. Mechanizm powstawania zaburzeń psychicznych jest zwykle złożony. Nie ma również prostej zależności między stopniem nasilenia i rodzajem występującego zaburzenia psychicznego a wyborem metody terapii i rokowaniem.

Najbardziej ogólny podział działań terapeutycznych w zaburzeniach psychicznych można przedstawić następująco:

  • wsparcie terapeutyczne/psychoterapia
  • psychoedukacja
  • farmakoterapia

lekarz psychiatra warszawa

Potwierdzeniem słuszności wybranego planu terapii, doboru metod i prawidłowości przeprowadzonego leczenia będzie skuteczność w zakresie zgodnym z rokowaniem w danym rozpoznaniu.

Psychoterapia (terapia słowem), jako odrębna metoda terapii, prowadzona jest przez psychoterapeutę (psychiatrę, psychologa lub osobę z innym wykształceniem wyższym humanistycznym) posiadającego kwalifikacje potwierdzone uznanymi certyfikatami (np. Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, Polskiego Towarzystwa Psychologicznego). Psychoterapia może opierać się na różnych założeniach, ale zawsze powinna być dostosowana do aktualnego stanu osoby szukającej pomocy i jeśli potrzeba, łączyć różne podejścia psychoterapeutyczne.

Farmakoterapia (terapia lekami) może być zalecona tylko przez lekarza. Lekarz psychiatra powinien być tym specjalistą, który w przypadku występowania zaburzeń psychicznych, zwłaszcza wymagających farmakoterapii, ustala z pacjentem plan leczenia uwzględniający różne formy terapii i jeśli potrzeba, współpracę z innymi specjalistami.

Leczenie objawowe pozwala zazwyczaj szybko opanować ostre objawy (leczenie krótkotrwałe) i/lub umożliwić poprawę funkcjonowania w przypadku objawów przewlekłych (leczenie długotrwałe).
Leczenie przyczynowe często jest długotrwałe ze względu na przewlekły charakter wielu zaburzeń psychicznych (trwa wiele tygodni, miesięcy lub lat). Odpowiednio długo prowadzona terapia daje jednocześnie większą gwarancję trwałości uzyskanej poprawy. Leczenie przyczynowe zaburzeń psychicznych nie zawsze jest w pełni możliwe i w pełni skuteczne ze względu na wieloczynnikowy i złożony charakter ich powstawania (czynniki biologiczne, psychologiczne i środowiskowe).

Obecnie mamy już wiele dowodów z badań naukowych potwierdzających istnienie biologicznych zmian w mózgu towarzyszących występowaniu objawów zaburzeń psychicznych. W wielu przypadkach skutecznym leczeniem można przynajmniej zahamować rozwój choroby, a w niektórych sytuacjach cofnąć występujące zaburzenia w funkcjonowaniu mózgu.

magda tyszkowskaFarmakoterapia zaburzeń psychicznych w czasie ostatnich kilkudziesięciu lat bardzo się zmieniła. Zwiększyły się znacznie możliwości skutecznej i dobrze tolerowanej terapii, chociaż nie w każdym przypadku. Najważniejszym osiągnięciem jest to, że mamy do dyspozycji wiele nowoczesnych terapii    których stosowanie nie powoduje widocznych dla otoczenia działań niepożądanych. W związku z tym, przyjmowanie leków jest bardziej akceptowane przez pacjentów. Wiele nowych leków psychotropowych (tzn. działających na centralny układ nerwowy),  odpowiednio zastosowanych, nie będzie powodowało nadmiernej senności, uczucia stłumienia w czasie dnia czy niechcianego przyrostu masy ciała, o co są powszechnie podejrzewane. Można przyjmować długotrwale leki psychotropowe i w żaden sposób nie odróżniać się od otoczenia, a nawet - dzięki lekom funkcjonować o wiele lepiej niż bez nich.

Trzeba pamiętać, że warunkiem skuteczności terapii jest stosowanie się do zaleceń lekarza i jeśli tak ustalono, regularne przyjmowanie leków w określonych dawkach. Jeżeli na etapie ustalania planu leczenia są wątpliwości, brak przekonania albo brak zrozumienia, lepiej od razu zgłosić to lekarzowi, żeby nie tracić czasu. Pytania wprost bywają bardzo pomocne w takiej sytuacji.

Niestety, nie można powiedzieć, że obecnie na wszystkie dolegliwości można znaleźć całkowicie skuteczne lekarstwo, albo że samo przyjmowanie leków rozwiąże każdy problem. Podobnie, jak twierdzenie, że dolegliwości natury psychicznej powinno leczyć się w każdym przypadku wyłącznie psychoterapią bez stosowania leków skutkuje często szkodliwą stratą czasu, a nierzadko dużo poważniejszymi konsekwencjami.

W przypadku wątpliwości, najlepiej zacząć od konsultacji u specjalisty i dowiedzieć się, jakie są możliwości terapii i jakie metody mogą przynieść najlepsze rezultaty.

UWAGA ! Jeżeli w trakcie przyjmowania leków pojawią się nowe objawy, które Cię zaniepokoją i nie znajdujesz dla nich prostego wytłumaczenia, powiedz o tym koniecznie w czasie konsultacji.

Podsumowując - włączając na danym etapie choroby odpowiednio dobraną terapię można znacznie poprawić samopoczucie i funkcjonowanie, a w wielu sytuacjach uzyskać całkowity powrót do zdrowia, zadowolenie z życia i możliwość realizowania swojego życiowego potencjału.